Asit Borik

Tanımı ve Kullanım Alanları : Borik asit, aynı zamanda borasis asit, ortoborik asit ya da acidyum boryum; genellikle antiseptik, böcek ilacı ve koku gidericilerde kullanılan beyaz kristal renkli, suda çözünen bir inorganik asit. İlk olarak Wilhelm Homberg tarafından bulunmuş olup, sülfürik asidin yan ürünü olarak ortaya çıkmıştır.

Kolemanitten borik asit üretimi

Türkiye’de borik asit, kolemanitten üretilmektedir. Üretimi Etibank yapmaktadır. Üretim prosesi temelde, kolemanitin sülfürik asit ile reaksiyonu sokulmasından ibarettir. Aşağıda gösterildiği gibi, reaksiyon sonucu jips ve borik asit oluşur. Üretim sırasında oluşan jips, çevre kirlilğine sebep olmaktadır.

Ca2B6O11.5H2O + 2H2SO4 + 6H2O → 2CaSO4. 2H2O + 6H3BO3

Üretimde öncelikle, kolemanitin boyutu <0,2 mm olacak şekilde, değirmenlerde öğütülür. Öğütülmüş kolemanit, sülfürik asitle reaksiyona sokularak çözeltiye alınır. Bu reaksiyon 80-100 oC’de gerçekleşir.

Filtrasyon

Kolemanit asitle çözeltiye alındıktan sonra, kimyasal reaksiyon sebebiyle jips çamuru oluşmaktadır. Bu jipsin ortamdan uzaklaştırılması için çözeltiyi basınçlı filtrelerle süzmek gerekir. Bu amaçla, iki aşamalı süzme yapılır. İlk aşamada tüm çözelti 15-20 dk. boyunca süzülür. İlk aşamadan geçmiş olan süzüntü, ikinci aşamada ise başka bir basınçlı filterede 3 saate yakın süzülür. Bu aşamalar sonucunda elde edilen jips çamuru artık havuzuna gönderilir.

Kristalizasyon

Filtrasyon sonrası elde edilen kolemanit çözeltisi, sabit bir debi ile kristalizatöre beslenir. Kristalizatöre gelen çözelti, özel spreylerle püskürtülerek, kristalizatöre yayılır. Bu şekilde, oluşan kristallerin boyutu arttırılarak, işlemin daha verimli devam etmesi sağlanmış olur. Kristal boyutlarının etkilendiği faktörler ise:

Beslenen çözeltinin yoğunluğu

Çözelti içindeki katılar

Besleme hızı

Santrifüj Çözelti kristalizatöre 80-90 oC sıcaklıkta girdikten sonra 40-45 oC sıcaklıkta çıkarak santrifüje beslenir. Santrüfüjde, çözelti kristalleriden ayrılır.

Kurutma

Santrifüjden çıkan kristaller bir miktar nemlidir. Ürün bu şekilde nemliyken satışa sunulamaz. Bu amaçla, akışkan yataklı kurutucularla kurutulması gerekmektedir. Bu tür kurutucularda, dışarıdan alınan hava, belli bir sıcaklığa kadar ısıtıldıktan sonra, kurutucu içine döşenmiş olan malzemeye alttan verilir.

Kurutucudan çıkan ürün torbalanarak satılır.

Kulanım Alanları

• Borik asit en yaygın olarak üretilen boratlardan biridir ve ilaç ve kozmetik endüstrisinde, cam ve fiberglas üretiminde, besleyici bir katkı, alev geciktirici olarak ve zararlıları kontrol etmek için ahşap koruyucuların üretiminde yaygın olarak kullanılmaktadır.
• Borik asit antibakteriyel özelliklere sahip toksik değildir ve çoğunlukla antiseptik bir ajan, akne tedavisi, koruyucu, böcek öldürücü, pH tamponu, yüzme havuzu kimyasalları, alev geciktirici ve bir çok faydalı kimyasala öncü olarak kullanılır.
• Endüstriyel olarak fiberglas, ev tipi cam ürünleri ve LCD ekranlarda kullanılan cam üretimi için kullanılır.